التهاب لثه در بارداری؛ علل، علائم و راه‌های درمان ایمن

التهاب لثه در بارداری چیست و چرا رخ می‌دهد؟

التهاب لثه (ژنژیویت) یک بیماری التهابی بافت لثه است که معمولاً به دلیل تجمع پلاک باکتریایی روی دندان‌ها و زیر خط لثه ایجاد می‌شود. در دوران بارداری، این وضعیت به شکل ژنژیویت بارداری (Pregnancy Gingivitis) ظاهر می‌شود که ویژگی اصلی آن تشدید شدید التهاب به دلیل تغییرات هورمونی است. افزایش قابل توجه هورمون‌های استروژن و پروژسترون (تا ۱۰ برابر در سه‌ماهه سوم) باعث گشاد شدن رگ‌های خونی لثه، افزایش جریان خون، تورم بافت و حساسیت بیشتر به محرک‌های خارجی مانند پلاک می‌گردد. این هورمون‌ها همچنین ترکیب میکروبیوم دهان را تغییر می‌دهند و رشد باکتری‌های پریودنتوپاتوژن (مانند Porphyromonas gingivalis و Prevotella intermedia) را تسهیل می‌کنند. علاوه بر این، پروژسترون باعث افزایش تولید پروستاگلاندین‌ها می‌شود که پاسخ التهابی را شدیدتر می‌کنند.

عوامل دیگر مؤثر در ایجاد یا تشدید التهاب لثه در بارداری عبارتند از:

• تهوع و استفراغ مکرر (به ویژه در سه‌ماهه اول) که اسید معده را به دهان می‌آورد و مینای دندان را فرسوده می‌کند.
• تغییر رژیم غذایی (میل شدید به شیرینی‌جات، غذاهای اسیدی و کربوهیدرات‌ها) که پوسیدگی و پلاک را افزایش می‌دهد.
• خستگی، تهوع و حالت ناخوشی که باعث کاهش توجه به بهداشت دهان (مسواک زدن کمتر یا نامناسب) می‌شود.
• مصرف برخی مکمل‌ها مانند آهن که می‌تواند باعث خشکی دهان شود.
• سابقه بیماری لثه قبل از بارداری (حتی خفیف) که خطر را چند برابر می‌کند.
• سیگار کشیدن، دیابت بارداری یا استرس مزمن که سیستم ایمنی موضعی لثه را ضعیف می‌کنند.

تحقیقات نشان می‌دهد که اگر پیش از بارداری ژنژیویت خفیف وجود داشته باشد، احتمال تشدید شدید آن در بارداری بسیار بالا است. همچنین، مطالعات متعدد (مانند مطالعاتی که در Journal of Periodontology منتشر شده) ارتباط مستقیم بین ژنژیویت شدید بارداری و افزایش خطر زایمان زودرس، وزن کم نوزاد و پره‌اکلامپسی را تأیید کرده‌اند. مکانیسم این ارتباط به این صورت است که باکتری‌ها و مواد التهابی از لثه ملتهب وارد جریان خون می‌شوند و التهاب سیستمیک ایجاد می‌کنند که می‌تواند انقباضات رحمی زودرس یا مشکلات جفت را تحریک کند.