وقتی نام ارتودنسی به میان میآید، بسیاری از افراد بلافاصله براکتها و سیمهایی را به یاد میآورند که روی دندانها نصب میشوند. این روش که با نام ارتودنسی با سیم یا ارتودنسی ثابت شناخته میشود، یکی از قدیمیترین و در عین حال موثرترین شیوههای مرتب کردن دندانها و اصلاح ناهنجاریهای فک است. با وجود ظهور ارتودنسیهای متحرک، همچنان بسیاری از متخصصان برای درمان مشکلات پیچیده دندانی این روش را پیشنهاد میکنند. دلیل این موضوع، دقت و توانایی بالای آن در کنترل حرکت دندانها در طول دوره درمان است. در این مقاله با انواع ارتودنسی سیمی، مزایا و معایب آن و همچنین تفاوت این روش با ارتودنسی متحرک آشنا میشوید. با همراه باشید.
منظور از ارتودنسی با سیم چیست؟
منظور از ارتودنسی با سیم، استفاده از تجهیزاتی است که برای اصلاح ناهنجاریها باید از ابتدا تا انتهای درمان به دندانها متصل بمانند. این روش که در اصطلاح عامیانه به آن سیمکشی دندان نیز میگویند، شامل براکتهایی است که روی دندان چسبانده شده و سیمی (آرچ وایر) از میان آنها عبور میکند تا فشار لازم برای حرکت دندانها را فراهم آورد. این سیستم به دلیل ثابت بودن و کنترل بالای متخصص روی هر دندان، بهترین گزینه برای درمان ناهنجاریهای شدید و پیچیده به شمار میرود.
ارتودنسی سیمی انواع مختلفی دارد که در ادامه با آنها آشنا میشوید.
بریس فلزی: این بریس که همچنان رایجترین و اقتصادیترین نوع ارتودنسی به شمار میرود، از فولاد ضدزنگ با کیفیت بالا ساخته میشود. بریس فلزی شامل براکتهایی است که روی دندانهای قدامی چسبانده شده و با بندهای فلزی در دندانهای آسیاب محکم میشوند. امروزه این براکتها بسیار کوچکتر، ظریفتر و راحتتر از مدلهای قدیمی طراحی میشوند تا اصطکاک و ناراحتی کمتری ایجاد کنند. بیماران برای زیبایی بیشتر میتوانند از کشهای رنگی در این سیستم استفاده کنند که بهویژه در میان کودکان و نوجوانان محبوبیت زیادی دارند.
بریس سرامیکی: این بریسها از مواد سرامیکی نیمهشفاف یا پلاستیکهای همرنگ دندان ساخته میشوند تا کمتر جلب توجه کنند. عملکرد این سیستم کاملا مشابه بریسهای فلزی است، اما به دلیل ویژگیهای زیباییشناختی، انتخاب اول بزرگسالان و سلبریتیها محسوب میشود. با این حال، براکتهای سرامیکی نسبت به نوع فلزی شکنندهتر هستند و هزینه بالاتری دارند. همچنین اگرچه خود براکتها تغییر رنگ نمیدهند؛ اما کشهای دور آنها ممکن است در اثر مصرف غذاهای رنگی لک شوند.
بریس لینگوال: سیستم لینگوال تنها روشی است که بریسها در آن کاملا نامرئی هستند. چون براکتها و سیمها در سمت زبان (سطح داخلی دندانها) نصب میشوند. این روش برای افرادی که به دلیل شرایط شغلی یا اجتماعی نمیخواهند دستگاه ارتودنسی آنها دیده شود، ایدهآل است. البته باید توجه داشت که نصب این بریسها به مهارت بیشتری نیاز دارد، هزینه آن بالاتر است و احتمال دارد در روزهای ابتدایی باعث ایجاد مشکل در تکلم یا تحریک زبان شود.
بریس خودتنظیم (دیمون): در ارتودنسی دیمون، از براکتهایی با مکانیزم کشویی استفاده میشود که سیم را به طور خودکار در جای خود نگه میدارند. تفاوت اصلی این سیستم در حذف کشهای کوچک است. این امر باعث کاهش قابلتوجه اصطکاک و فشار روی دندانها میشود. مزایای این روش شامل درد کمتر، تسهیل در رعایت بهداشت دهان به دلیل نبود کش و در بعضی موارد کاهش طول دوره درمان و تعداد جلسات مراجعه به مطب است.
انواع سیم ارتودنسی بر اساس سطح مقطع
شکل سطح مقطع سیمهای ارتودنسی دندان نقش تعیینکنندهای در میزان انعطافپذیری، اصطکاک و قدرت کنترل حرکات دندانها در مراحل مختلف درمان دارد. متخصص با توجه به مرحله درمان و نیاز به جابهجایی دندان، از سیمهایی با اشکال هندسی متفاوت استفاده میکند:
- سطح مقطع دایرهای: این سیمها در مراحل اولیه درمان برای تراز کردن و مرتبسازی دندانها استفاده میشوند، اما توان محدودی برای تغییر موقعیت آنها دارند.
- سطح مقطع مربعی: این نوع سیم عملکردی بین سیمهای دایرهای و مستطیلی ارائه میدهد و برای کنترل بهتر چرخش دندانها و تغییر موقعیت آنها در مراحل میانی درمان استفاده میشود.
- سطح مقطع مستطیلی: این سیمها بیشترین کنترل را بر حرکات دندان دارند و به همین دلیل در مراحل نهایی درمان برای تنظیم دقیق موقعیت دندانها بهکار میروند.
انواع سیم ارتودنسی بر اساس جنس و نوع آلیاژ
آرچ وایرهای ارتودنسی از آلیاژهای فلزی ساخته میشوند تا ترکیبی از انعطافپذیری و دوام را برای اعمال نیروی مداوم فراهم کنند. نوع آلیاژ تعیین میکند که سیم چگونه در برابر تغییر شکل واکنش نشان داده و چه میزان نیرویی به دندانها وارد کند. این آلیاژها عبارتاند از:
- آلیاژ فولاد ضدزنگ: مرسومترین و پایدارترین نوع سیم است که به دلیل دوام زیاد و مقاومت بالا در برابر خوردگی، در اکثر مراحل درمان بهکار میرود.
- آلیاژ نیکل تیتانیوم: این سیمها که برای مراحل ابتدایی درمان مناسب هستند، از فناوری حافظهدار استفاده میکنند؛ یعنی پس از خم شدن به شکل اولیه خود بازمیگردند.
- آلیاژ بتا تیتانیوم: این آلیاژ به راحتی خم میشود و شکل میگیرد. از اینرو اغلب به عنوان سیم نهایی برای تنظیم موقعیت دقیق دندانها استفاده میشود.
- آلیاژ کبالت کروم: شکل و میزان استحکام این نوع سیمها را میتوان به کمک حرارت تغییر داد. با این حال، امروزه از آنها به ندرت استفاده میشود.
ارتودنسی با سیم چه ناهنجاریها و مشکلاتی را اصلاح میکند؟
استفاده از دستگاه ثابت به متخصص این امکان را میدهد که با دقت بالا، فشاری ملایم و مداوم به دندانها وارد کند. این روش برای اصلاح طیف وسیعی از مشکلات، از موارد ساده گرفته تا ناهنجاریهای پیچیده، استاندارد طلایی محسوب میشود. به طور کلی، ارتودنسی سیمی برای موارد زیر مناسب است:
- اصلاح کج بودن و شلوغی (ازدحام) دندانها
- بستن شکافها یا فواصل بین دندانی
- اصلاح چرخش دندانها و تراز کردن چینش آنها
- درمان انواع ناهنجاریهای بایت شامل اوربایت، آندربایت، کراسبایت و اپنبایت
- اصلاح مشکلات اسکلتی خفیف تا متوسط در صورت و فک
مراحل نصب ارتودنسی سیمی؛ از اولین جلسه تا پایان درمان
فرآیند درمان یک مسیر گامبهگام است که با ارزیابی دقیق آغاز شده و با تثبیت نتایج به پایان میرسد. هر مرحله به مهارت متخصص و همکاری بیمار نیاز دارد تا دندانها در مسیر صحیح حرکت کنند:
- مشاوره و ارزیابی اولیه: این مرحله شامل معاینات کلینیکی، تصویربرداری و قالبگیری است.
- نصب سیم و براکتها: براکتها با چسب مخصوص به سطح دندانها چسبانده شده و سیم ارتودنسی از میان آنها عبور داده میشود تا اعمال فشار آغاز شود.
- جلسات تنظیم و فعالسازی: بیمار هر چهار تا هشت هفته یکبار برای تعویض سیمها یا کشها مراجعه میکند تا فشار لازم برای تداوم حرکت دندانها حفظ شود.
- خارج کردن دستگاه: پس از مرتب شدن کامل دندانها، متخصص براکتها را جدا کرده و سطح دندانها را تمیز میکند.
- دوره نگهداری: برای جلوگیری از بازگشت دندانها به وضعیت قبل، استفاده از نگهدارندههای ثابت یا متحرک طبق دستور دندانپزشک الزامی است.
مهمترین مزایای ارتودنسی با سیم که باید بدانید
ارتودنسی ثابت به دلیل سابقه طولانی و نتایج قابل پیشبینی، همچنان پرطرفدارترین روش درمانی برای مرتب کردن دندانها است. این سیستم مزایای متعددی دارد که شامل موارد زیر هستند:
- اثربخشی بالا در رفع ناهنجاریهای شدید و پیچیده که با روشهای متحرک قابل درمان نیستند
- عدم نیاز به همکاری مداوم بیمار در استفاده از دستگاه، برخلاف پلاکهای متحرک که امکان فراموشی یا گم شدن آنها وجود دارد
- دقت بسیار بالا در کنترل حرکات هر دندان به صورت مجزا
- تنوع در ظاهر شامل گزینههای فلزی، سرامیکی (همرنگ دندان) و حتی سیستمهای مخفی (لینگوال) برای سلیقههای مختلف
عوارض و معایب ارتودنسی با سیم چیست؟
با وجود مزایای فراوان، ارتودنسی سیمی چالشهایی نیز به همراه دارد که بیمار باید پیش از شروع درمان از آنها آگاه باشد، از جمله:
- دشواری در رعایت بهداشت: تمیز کردن اطراف براکتها زمانبر است و در صورت کوتاهی، خطر پوسیدگی و بیماری لثه وجود دارد.
- محدودیتهای غذایی: بیمار باید از خوردن غذاهای سفت (مانند ته دیگ و آجیل) یا چسبنده (مثل گز و آدامس) که باعث شکستن بریسها میشوند، بپرهیزد.
- درد و ناراحتی اولیه: در روزهای ابتدایی نصب دستگاه یا پس از هر بار سفت کردن سیمها، احساس مقداری درد و حساسیت در دندانها یا بروز زخمهای جزئی در بافت نرم دهان طبیعی است.
- احتمال تحلیل ریشه: در موارد نادر، اعمال نیرو از سوی دستگاه ارتودنسی ممکن است به کوتاهتر شدن مختصر ریشه دندانها منجر شود.
مقایسه ارتودنسی با سیم و ارتودنسی متحرک؛ کدام گزینه بهتر است؟
بیمارانی که برای مرتب کردن دندانهایشان به ما مراجعه میکنند، همیشه این دغدغه را دارند که باید ارتودنسی سیمی و ثابت را انتخاب کنند یا ارتودنسی متحرک و بدون سیم را. پاسخ به این سوال قطعی نیست و دندانپزشک پس از بررسی دقیق وضعیت دندانها و شرایط اختصاصی هر فرد، بهترین روش را پیشنهاد میدهد. برای درک بهتر این موضوع، پیشنهاد میکنیم جدول زیر را به دقت بخوانید.
| ویژگی | ارتودنسی با سیم | ارتودنسی متحرک |
|---|---|---|
| قابلیت جابهجایی توسط بیمار | خیر | بله |
| موارد استفاده | ناهنجاریهای شدید و پیچیده | مشکلات خفیف تا متوسط |
| شکل ظاهری | قابل مشاهده (مگر در انواع سرامیکی و لینگوال) | تقریبا نامرئی |
| نحوه اعمال نیرو | از طریق سیم و براکت | از طریق قالبهای پلاستیکی که به مرور تعویض میشوند |
| بهداشت و تغذیه | مسواک زدن دشوارتر است و محدودیت در خوردن غذاهای سفت و چسبنده وجود دارد. | به دلیل امکان خارج کردن پلاک، مسواک زدن آسان است و محدودیتی در خوردن غذا وجود ندارد. |
| همکاری بیمار | به انضباط کمتری نیاز دارد. چون دستگاه همیشه روی دندان است. | به همکاری بسیار بالا نیاز دارد. چون باید حدود ۲۰ تا ۲۲ ساعت در شبانهروز استفاده شود. |
کلام پایانی
ارتودنسی ثابت یا همان ارتودنسی با سیم به دلیل تسلط بالایی که بر جابهجایی دندانها دارد، همچنان یکی از مطمئنترین روشها برای دستیابی به لبخند ایدهآل محسوب میشود. موفقیت این روش نیازمند رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان و حضور منظم در جلسات معاینه است تا روند درمان در کوتاهترین زمان ممکن طی شده و از بروز مشکلاتی مانند پوسیدگی یا ایجاد لک روی دندانها جلوگیری شود.
اگر از نامرتبی دندانهای خود ناراضی هستید و به دنبال یک روش درمانی تخصصی میگردید، میتوانید به کلینیک دندانپزشکی مهرپارسه مراجعه کنید. در این مرکز، متخصصان مجرب با بهرهگیری از تجهیزات و تکنولوژیهای روز دنیا، بهترین طرح درمان را متناسب با شرایط شما ارائه میدهند تا در سریعترین زمان به نتیجه دلخواه خود برسید.
پاسخ به رایجترین سوالات و دغدغههای بیماران در مورد ارتودنسی با سیم
طول دوره درمان ارتودنسی سیمی چقدر است؟
به طور معمول بین ۱۸ ماه تا ۲ سال طول میکشد. اما بسته به شدت ناهنجاری ممکن است از یک تا سه سال متغیر باشد.
آیا نصب سیمهای ارتودنسی درد دارد؟
در لحظه نصب دردی ندارد. اما سه تا پنج روز اول و پس از هر بار سفت کردن سیمها، مقداری درد و حساسیت طبیعی است.
هزینه ارتودنسی سیمی چقدر است؟
هزینه دقیق پس از معاینه مشخص میشود. اما معمولا براکتهای فلزی ارزانتر از انواع سرامیکی و دیمون هستند.
آیا ارتودنسی سیمی باعث ضعیف شدن ریشه دندان میشود؟
در صورتی که توسط متخصص باتجربه و با نیروی صحیح انجام شود، خیر. با این حال، در موارد نادر احتمال تحلیل بسیار جزئی ریشه وجود دارد.
آیا میتوان فقط یک فک را ارتودنسی سیمی کرد؟
برای هماهنگی بایت و جفت شدن صحیح دندانها معمولا ارتودنسی هر دو فک توصیه میشود.
آیا با وجود سیم ارتودنسی میتوان ورزش کرد؟
بله، اما برای فعالیتهای ورزشی پربرخورد حتما باید از محافظ دندانی مخصوص ارتودنسی استفاده کنید.
اگر یکی از براکتها شکست، چه کنم؟
باید بلافاصله به دندانپزشک مراجعه کنید. چون شکستن براکت اعمال نیرو را متوقف کرده و طول درمان را افزایش میدهد.
آیا با وجود دندان پرشده میتوان ارتودنسی کرد؟
بله، عصبکشی یا پر کردن دندان مانعی برای درمان ارتودنسی نیست.
هر چند وقت یکبار باید برای تنظیم سیمها مراجعه کرد؟
معمولا جلسه معاینه و تنظیم سیم هر چهار تا هشت هفته یکبار انجام میشود.
آیا ارتودنسی سیمی باعث زرد شدن دندانها میشود؟
خود بریسها باعث تغییر رنگ دندانها نمیشوند؛ بلکه تجمع پلاک ناشی از رعایت نکردن بهداشت دهان میتواند باعث زردی یا ایجاد لک شود.
آیا نتایج ارتودنسی با سیم دائمی است؟
بله، به شرط اینکه پس از اتمام درمان طبق دستور متخصص از نگهدارنده (ریتینر) به درستی استفاده کنید.
