ترک دندان:آیا دندان شکسته هم باید عصب کشی شود؟

آیا تا به حال برایتان پیش آمده که هنگام جویدن یک تکه نان برشته یا نوشیدن یک لیوان آب خنک، دردی ناگهانی و تیرکشنده را در دندان خود احساس کنید که بلافاصله پس از برداشتن فشار برطرف می‌شود؟ این حالت یکی از نشانه‌های اصلی ترک‌خوردگی دندان است؛ مشکلی صامت و در عین حال آزاردهنده که در صورت عدم تشخیص به‌موقع می‌تواند منجر به شکستن کامل تاج، آسیب به عصب و حتی از دست رفتن ریشه دندان گردد. ترک دندانی به دلیل ظرافت بالا معمولاً در عکس‌برداری‌های معمولی رادیوگرافی دیده نمی‌شوند و همین امر باعث سردرگمی بیماران می‌شود. در این مقاله به بررسی جامع انواع ترک‌های دندانی، روش‌های نوین تشخیص، راهکارهای درمانی مرحله‌به‌مرحله و نحوه مدیریت هزینه‌های درمان خواهیم پرداخت.

شناسایی انواع ترک‌های دندانی و درجه اهمیت هرکدام

ترک‌خوردگی دندان یک پدیده یکسان نیست و بر اساس عمق، مسیر و میزان گسترش آسیب به بافت‌های داخلی، به چند دسته اصلی تقسیم می‌شود:

• خطوط مویی مینا (Craze Lines): ترک‌های بسیار سطحی در لایه بیرونی مینا که دردی ایجاد نمی‌کنند و تنها جنبه زیبایی دارند.
• شکستگی کاسپ (Cuspal Fracture): جدا شدن یا ترک در برجستگی سطح جویدن دندان که معمولاً به عصب نمی‌رسد اما هنگام جویدن باعث درد می‌شود.
• دندان ترک‌خورده (Cracked Tooth): ترکی که از سطح جویدن به سمت عمق و ریشه امتداد یافته اما هنوز دندان را به دو نیم تقسیم نکرده است.
• دندان دو نیم‌شده (Split Tooth): پیشرفت شدید ترک که دندان را به دو قطعه مجزا تقسیم کرده و در اغلب موارد ریشه را غیرقابل نگهداری می‌کند.
• ترک عمودی ریشه (Vertical Root Fracture): ترکی که از ریشه شروع شده و به سمت سطح تاج حرکت می‌کند و معمولاً با التهاب شدید استخوان همراه است.

 اصلی‌ترین علت‌های بروز ترک در مینا و عاج دندان

دندان‌ها با وجود استحکام فوق‌العاده، در برابر برخی رفتارها و فشارهای بیومکانیکی آسیب‌پذیر هستند. شناخت این عوامل به پیشگیری کمک شایانی می‌کند:

الف) دندان قروچه و فشردن دندان‌ها در خواب (Bruxism): وارد آمدن فشارهای مداوم و چندبرابری به ساختار دندان‌ها در طول شب یکی از اصلی‌ترین دلایل ایجاد ترک‌های عمقی است.

ب) تغییرات ناگهانی دما (شوک حرارتی): نوشیدن آب یخ بلافاصله پس از مصرف غذای داغ باعث انبساط و انقباض ناگهانی مینای دندان و ایجاد خطوط شکستگی می‌شود.

ج) پرکردگی‌های قدیمی و وسیع با آمالگام: ترمیم‌های فلزی بزرگ به مرور زمان و بر اثر فشارهای جویدن، مانند یک گوه عمل کرده و باعث ایجاد فشار به دیواره‌های باقی‌مانده دندان می‌شوند.

د) ضربه‌های ناگهانی و جویدن اجسام سخت: شکستن پسته در بسته، یخ، ته دیگ سخت یا ضربه‌های ورزشی از دلایل رایج شکستگی دندان هستند.

روش‌های نوین درمان دندان ترک‌خورده به صورت مرحله‌به‌مرحله

انتخاب روش درمان کاملاً بستگی به عمق ترک و میزان درگیری عصب دندان دارد. دندانپزشک پس از ارزیابی‌های دقیق، یکی از پروتکل‌های زیر را اجرا می‌کند:

1. ترمیم با کامپوزیت و باندینگ دندانی: در موارد ترک‌های سطحی، رزین کامپوزیت هم‌رنگ دندان روی خط ترک قرار گرفته و با نور مخصوص سخت می‌شود تا جلوی پیشرفت آن گرفته شود.
2. نصب روکش دندان (Dental Crown): اگر ترک وسیع باشد اما به پالپ (عصب) نرسیده باشد، دندان تراش خورده و توسط روکش سرامیکی یا زيرکونیا به طور کامل پوشانده می‌شود تا فشارهای جویدن مهار گردد.
3. عصب‌کشی (درمان ریشه) همراه با روکش: در صورتی که ترک به لایه داخلی و عصب دندان نفوذ کرده و باعث التهاب یا درد مداوم شده باشد، ابتدا عصب‌کشی انجام شده و سپس دندان روکش می‌شود.
4. کشیدن دندان و جایگزینی با ایمپلنت: اگر ترک تا زیر خط لثه و عمق ریشه امتداد یافته باشد، نگهداری دندان امکان‌پذیر نبوده و پس از کشیدن، ایمپلنت دندان جایگزین می‌گردد.

مقایسه روش‌های درمانی و متریال از نظر ماندگاری و هزینه

جدول زیر گزینه‌های مختلف درمانی برای دندان ترک‌خورده را از لحاظ میزان ماندگاری، حفظ دندان طبیعی و حدود هزینه مقایسه می‌کند:

توصیه‌های کلیدی برای پیشگیری از ترک خوردن دندان‌ها

رعایت نکات زیر نقش بسزایی در حفظ سلامت و یکپارچگی مینای دندان دارد:

• اگر در خواب دندان‌قروچه می‌کنید، حتماً جهت ساخت نایت‌گارد به دندانپزشک مراجعه کنید تا از فشار مخرب مهار شود.
• از شکستن اجسام سخت مانند پوسته فندق، پسته و یخ با دندان‌های خود جداً خودداری کنید.
• هنگام انجام ورزش‌های رزمی یا پربرخورد، حتماً از محافظ‌های دهانی ورزشی استفاده نمایید.
• ترمیم‌های قدیمی و بزرگ آمالگام را به طور منظم توسط دندانپزشک چک کنید تا در صورت وجود درز، تعویض شوند.
• از تغییرات ناگهانی دما و آشامیدن مایعات بسیار سرد بلافاصله پس از غذاهای گرم پرهیز کنید.

جمع‌بندی

تشخیص به‌موقع دندان ترک‌خورده مرز میان حفظ دندان طبیعی و از دست دادن آن است. اگر هنگام جویدن غذا یا نوشیدن مایعات سرد احساس درد ناگهانی دارید، به هیچ عنوان آن را نادیده نگیرید تا از هزینه‌های سنگین‌تر در آینده جلوگیری شود.

اگر در ساکنان غرب تهران هستید و با مشکل دندان ترک‌خورده یا دندان‌درد مواجه شده‌اید، «کلینیک مهرپارسه» با بهره‌گیری از تجهیزات مدرن تشخیصی و کادری متخصص، آماده ارائه خدمات به شماست. این مرکز با در نظر گرفتن شرایط پرداخت اقساطی انعطاف‌پذیر، این امکان را فراهم آورده تا بدون دغدغه هزینه‌ها، سلامتی و لبخند زیبای خود را حفظ کنید. برای رزرو نوبت معاینه تخصصی با ما تماس بگیرید.