پس از آغاز ارتودنسی، مراقبت های پس از درمان ارتودنسی نقش بسیار مهمی در موفقیت نهایی دارد. این روش درمانی اگرچه به مرتب شدن دندانها کمک میکند، اما در صورت بیتوجهی میتواند باعث تجمع پلاک، پوسیدگی دندان یا التهاب لثه شود. تجربه دندانپزشکان و بیماران در کلینیک مهرپارسه نشان میدهد که پایبندی به مراقبتهای روزانه و اصلاح عادات غذایی و بهداشتی تأثیر مستقیمی بر سرعت درمان و کیفیت نتیجه نهایی دارد. به همین دلیل، آگاهی از کارهایی که باید انجام دهید و پرهیزهایی که لازم است رعایت کنید، روند درمان را آسانتر و نتیجه را ماندگارتر میکند. در ادامه قصد داریم نکات مربوط به مراقبتهای بعد از ارتودنسی ثابت و متحرک را بررسی کنیم.
مسواک زدن بعد از ارتودنسی ثابت
هر غذایی که میخورید ممکن است بین براکتهای ثابت گیر کند. اگر از سلامت دندانها و لثههای خود مراقبت نکنید، دندانپزشک ممکن است مجبور شود براکتها را بردارد یا درمان را متوقف کند. بنابراین باید در مسواک زدن و استفاده از نخ دندان بسیار کوشا باشید.
دندانهایتان را روزی ۲ بار و هر بار به مدت حداقل ۲ دقیقه با خمیردندان حاوی فلوراید مسواک بزنید. مطمئن شوید که برس مسواک پشت سیمهای براکت را نیز تمیز میکند. استفاده از نخ دندان نیز بسیار مهم است. حتما از نخ مخصوص ارتودنسی استفاده کنید تا بین براکتها و اطراف لثهها تمیز شود.
تمیز کردن ارتودنسیهای متحرک
حتی زمانی که از ارتودنسی متحرک استفاده میکنید، حفظ بهداشت ضروری است. شما باید:
- هر شب ارتودنسیهای متحرک را از دهان خارج کنید و به آرامی با آب ولرم و مسواک نرم بشویید.
- هرگز برای تمیز کردن ارتودنسیهای متحرک از خمیردندان یا آب داغ استفاده نکنید. چون این کار میتواند به آنها آسیب بزند و شکلشان را تغییر دهد.
- یک بار در هفته از محلول تمیزکننده ارتودنسی برای پاکسازی کامل استفاده کنید.
تغذیه بعد از ارتودنسی ثابت و متحرک
اگر ارتودنسی متحرک دارید، آنها را قبل از غذا در بیاورید. بعد از صرف غذا نیز دندانهایتان را مسواک بزنید. تنها نوشیدنی که هنگام استفاده از ارتودنسی متحرک میتوانید بنوشید، آب است. سایر نوشیدنیها را زمانی مصرف کنید که ارتودنسی را از دهان خارج کردهاید. اگر ارتودنسی ثابت دارید، ممکن است در اثر خوردن بعضی غذاها آسیب ببیند. بنابراین باید توجه بیشتری به رژیم غذایی خود داشته باشید. در ادامه فهرست غذاهای مجاز و غیرمجاز بعد از ارتودنسی ثابت را در اختیارتان میگذاریم.
غذاهایی که میتوانید بخوری: میتوانید غذاهای نرم و غیرتحریککننده مانند سبزیجات، گوشت پخته، میوهها، پاستا، برنج، نان نرم و لبنیاتی مثل شیر و ماست مصرف کنید و نوشیدن آب کافی نیز برای حفظ سلامت دهان و دندان توصیه میشود.
غذاهایی که باید با احتیاط بخورید و روش خوردن آنها را تغییر دهید: برخی غذاها مانند شکلات نرم، آبمیوهها، اسموتیها و نوشیدنیهای گازدار باید با احتیاط مصرف شوند و با تغییر روش خوردن یا کاهش مصرف، از آسیب به براکتها جلوگیری شود.
غذاهایی که هرگز نباید بخورید: در دوران ارتودنسی دندان باید از غذاهای بسیار سفت مانند شکلات سفت، آجیل، آدامس، نوشیدنیهای گازدار و پاپکورن پرهیز کرد، زیرا باعث آسیب به براکتها و افزایش خطر پوسیدگی دندان میشوند.
اهمیت کاهش ریزهخواری بعد از ارتودنسی
ریزهخواری یا مصرف مداوم میانوعده، اصلیترین دلیل پوسیدگی دندان است و این مشکل با وجود براکت تشدید میشود. باکتریهای موجود در دهان بعد از مصرف غذا اسید تولید میکنند که این اتفاق باعث حل شدن مواد معدنی دندانها میشود و احتمال پوسیدگی را افزایش میدهد. در صورت رعایت نکردن بهداشت دهان و داشتن رژیم غذایی نامناسب، پوسیدگی دندان میتواند حتی از هشت هفته پس از نصب براکت آغاز شود. بنابراین مسواک زدن صحیح، کاهش ریزهخواری و پرهیز از مصرف نوشیدنیهای گازدار و اسیدی (مثل آبمیوهها) به شما کمک میکند از سلامت دندانهای خود تا پایان درمان محافظت کنید.
بعد از ارتودنسی چطور ورزش کنم؟
اگر دندانپزشک برایتان ارتودنسی متحرک تجویز کرده است، باید تقریبا ۲۰ ساعت در روز از آن استفاده کنید. معمولا هنگام ورزش میتوانید آن را دربیاورید. اما ممکن است دندانپزشک توصیه کند ارتودنسی را با محافظ لثه مخصوص جایگزین کنید.
اگر براکت ثابت دارید، هنگام شرکت در ورزشهای تماسی مثل فوتبال یا والیبال بهتر است روی آنها محافظ لثه قرار دهید. میتوانید محافظ لثه سفارشی را از دندانپزشک خود دریافت کنید. محافظهای آماده نیز در داروخانهها و فروشگاهها موجود هستند، اما به اندازه محافظهای سفارشی از دندانها محافظت نمیکنند.
مدیریت مشکلات احتمالی بعد از ارتودنسی دندانها
در ابتدای درمان ممکن است کمی احساس ناراحتی کنید. در ارتودنسی متحرک، دندانها برای چند روز حساس و دردناک میشوند. در ارتودنسی ثابت نیز احتمال دارد سیمها به گونهها و زبان شما ساییده شوند. برای مقابله با این مشکلات توصیه میشود نکات زیر را مد نظر داشته باشید:
- در چند روز اول غذاهایی بخورید که به جویدن زیاد نیاز ندارند (مانند سوپ، ماست یا اسموتی).
- برای کاهش درد و ناراحتی از مسکنهای بدون نسخه مانند استامینوفن و ایبوپروفن استفاده کنید.
- دهان خود را با آب نمک شستوشو دهید.
- در صورت استفاده از ارتودنسی ثابت، از دندانپزشک بخواهید کمی موم ارتودنسی به شما بدهد تا روی نواحی ایجادکننده ناراحتی قرار دهید.
- اگر درد و ناراحتی بیش از چند هفته طول کشید، با دندانپزشک خود تماس بگیرید.
اهمیت ویزیتهای منظم در حین درمان ارتودنسی
مراجعه منظم به دندانپزشک در حین درمان ارتودنسی اهمیت زیادی دارد. چون وجود براکتها و سیمها تمیز کردن دندانها را دشوارتر میکند و احتمال تجمع پلاک، پوسیدگی دندان و بیماری لثه را افزایش میدهد. متخصص ارتودنسی در معاینات دورهای علاوه بر بررسی سلامت دندانها و لثهها، تنظیمات لازم را انجام میدهد تا حرکت دندانها طبق برنامه و به صورت صحیح پیش برود. این تنظیمات منظم از طولانی شدن درمان، ایجاد دردهای غیرطبیعی و آسیبدیدگی ریشه دندان یا لثه جلوگیری میکند و در نهایت باعث میشود درمان ارتودنسی با بهترین نتیجه و با حفظ سلامت دهان و دندان به پایان برسد.
کلام پایانی
مراقبت صحیح در طول ارتودنسی نقش تعیینکنندهای در حفظ سلامت دندانها و موفقیت نهایی درمان دارد. رعایت بهداشت دهان، مسواک زدن اصولی، استفاده از نخ دندان مخصوص و تمیز نگه داشتن ارتودنسیهای ثابت و متحرک از پوسیدگی دندان و التهاب لثه جلوگیری میکند. توجه به رژیم غذایی، پرهیز از خوراکیهای آسیبزننده و کاهش ریزهخواری نیز به ماندگاری نتایج درمان کمک میکند. علاوه بر این، مراجعه منظم به متخصص ارتودنسی و مدیریت صحیح ناراحتیهای احتمالی باعث میشود روند درمان به شکل ایمن و مؤثر طی شود، بهویژه زمانی که درمان در یک دندانپزشکی ارزان در غرب تهران با کیفیت مناسب و نظارت تخصصی انجام شود.
سوالات متداول مراقبت های پس از درمان ارتودنسی
اگر براکت ارتودنسی شکست، چه کنم؟
در صورت شکستن براکت فورا با متخصص ارتودنسی تماس بگیرید و منتظر جلسه بعدی نمانید. چون این اتفاق میتواند روند درمان را کند کرده و حتی به دندانها آسیب برساند.
آیا بعد از ارتودنسی ثابت میتوانم از نوشیدنی گازدار استفاده کنم؟
نوشیدنیهای گازدار معمولا اسیدی هستند و به مینای دندان آسیب میزنند. بهتر است از مصرف این نوشیدنیها بپرهیزید و به جای آنها از آب ساده استفاده کنید.
آیا استفاده از نخ دندان در دوران ارتودنسی ضروری است؟
بله، نخ دندان از تجمع پلاک و التهاب لثه جلوگیری میکند. در صورت استفاده از ارتودنسی ثابت، از نخ دندانهای مخصوص استفاده کنید.
آیا درد بعد از ارتودنسی طبیعی است؟
بله، حساسیت و درد خفیف در روزهای اول طبیعی است و معمولا با مسکنهای ساده کنترل میشود. در صورتی که درد شدید بود یا برای مدت طولانی ادامه داشت، با دندانپزشک خود تماس بگیرید.
