عفونت لثه و آسیبهای رایج آن – از ضربه تا عفونت پنهان
لثهها، برخلاف مینای دندان که سختترین ماده بدن است، بافتی نرم، حساس و انعطافپذیر هستند که نقش مهمی در حفاظت و نگهداری دندانها دارند. همین ویژگی باعث میشود که در برابر عوامل بیرونی یا داخلی، بهراحتی آسیبپذیر باشند.
آسیبهای لثه میتوانند به دلایل مختلفی رخ دهند:
-
ضربه فیزیکی: مانند افتادن، تصادف یا آسیبهای ورزشی که به بافت لثه فشار یا پارگی وارد میکند.
-
سوختگی حرارتی یا شیمیایی: نوشیدن مایعات بسیار داغ یا تماس با مواد خوراکی تند و اسیدی.
-
آسیب مکانیکی: گیر کردن اجسام خارجی مثل استخوان ماهی یا پوسته آجیل زیر لثه.
-
عفونتهای باکتریایی: که اغلب در زیر خط لثه ایجاد میشوند و بدون درمان سریع میتوانند به بافت و استخوان اطراف دندان سرایت کنند.
نشانههای آسیب یا عفونت لثه معمولاً شامل قرمزی، تورم، خونریزی، درد یا بوی بد دهان است. در صورت مشاهده این علائم، مراجعه فوری به دندانپزشک در غرب تهران ضروری است؛ چون برخی از این مشکلات اگر زود درمان نشوند، میتوانند به بیماری پریودنتال پیشرفته و حتی از دست دادن دندان منجر شوند.
انواع آسیبهای لثه و بافت نرم دهان – از زخمهای کوچک تا عفونتهای جدی
بافت نرم دهان شامل لثهها، لبها، زبان و گونهها، به دلیل حساسیت بالا، مستعد آسیبهای مختلف است. این آسیبها ممکن است همراه با صدمه به دندان باشند یا بهتنهایی رخ دهند. هرچند برخی از این موارد جزئیاند، اما بیتوجهی به آنها میتواند به عفونت یا مشکلات جدیتر منجر شود.
اقدامات اولیه در آسیبهای لثه و بافت نرم
-
در صورت وجود شیء خارجی، آن را به آرامی با دست تمیز خارج کنید یا محل را با آب نمک غلیظ شستوشو دهید.
-
اگر خونریزی وجود دارد، ناحیه را با گاز استریل یا یک چای کیسهای مرطوب فشار دهید تا خونریزی متوقف شود.
-
معمولاً خونریزی کمتر از ۱۰ تا ۱۵ دقیقه با فشار مداوم قطع میشود. اگر ادامه پیدا کرد یا درد شدید داشتید، باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
-
حتی اگر مشکل جزئی به نظر برسد، بهتر است ظرف حداکثر ۶ ساعت توسط دندانپزشک بررسی شود تا از بروز عفونت جلوگیری گردد.
معاینه توسط دندانپزشک معمولاً شامل ارزیابی بصری، رادیوگرافی و در صورت نیاز بخیه یا درمانهای ترمیمی اولیه است. همچنین ممکن است برای پیشگیری از عفونت، آنتیبیوتیک خوراکی یا تزریقی تجویز شود.
اجسام خارجی گیر کرده در لثه
یکی از آسیبهای رایج لثه، گیرکردن اجسام خارجی در فضای بین لثه و دندان است. پوسته پاپکورن، تکههای کوچک استخوان یا فیبرهای سفت مواد غذایی میتوانند در این ناحیه گیر کنند و باعث التهاب و سپس عفونت شوند.
در چنین مواقعی:
-
بهآرامی از نخ دندان استفاده کنید و حرکت بالا-پایین ملایمی انجام دهید تا جسم خارج شود.
-
از فشار بیشازحد خودداری کنید تا بافت لثه بیشتر آسیب نبیند.
-
اگر جسم خارج نشد یا درد و التهاب شدید داشتید، سریعاً به دندانپزشک مراجعه کنید.
خارج کردن اجسام خارجی از لثه – نکات ایمنی
اگر جسمی کوچک مثل پوسته پاپکورن یا تکهای از مواد غذایی بین لثه و دندان گیر کرد، میتوانید بهآرامی از نخ دندان استفاده کنید. در صورت نیاز، خلال دندان را نیز میتوان بهکار برد، اما باید با احتیاط کامل و فشار بسیار ملایم باشد. فشار بیشازحد ممکن است باعث فرو رفتن بیشتر جسم به داخل بافت و ایجاد التهاب یا پارگی لثه شود.
اگر با این روشها مشکل حل نشد، سریعاً به دندانپزشک مراجعه کنید. تأخیر در درمان میتواند منجر به عفونت لثه یا تشکیل آبسه شود.
آبسه پریودنتال یا عفونت لثه – وقتی التهاب به بحران میرسد
آبسه پریودنتال (Periodontal Abscess) نوعی کیسه پر از چرک و عفونت است که در بافت لثه ایجاد میشود. این عارضه معمولاً باعث درد متوسط تا شدید میشود و نیاز به درمان فوری دارد.
دلایل شایع ایجاد آبسه لثه عبارتاند از:
-
گیرکردن اجسام خارجی زیر لثه
-
بیماریهای پیشرفته لثه (پریودنتیت) که کنترل نشدهاند
این مشکل معمولاً ناگهانی بروز میکند و درد آن میتواند شبیه دنداندرد شدید باشد. فشار چرک در ناحیه عفونی، تورم و حساسیت را افزایش میدهد. از دیگر علائم آبسه میتوان به نبضدار بودن محل، قرمزی، تورم، تب و بوی بد دهان اشاره کرد.
چرا درمان سریع ضروری است؟
اگر آبسه بدون درمان رها شود، عفونت میتواند به استخوان نگهدارنده دندان سرایت کرده و منجر به تحلیل استخوان، شل شدن یا حتی از دست دادن دندان شود. در مراحل پیشرفتهتر، عفونت میتواند به سایر بخشهای بدن منتقل شده و خطرات جدیتری ایجاد کند.
روش درمان آبسه لثه
هدف اصلی درمان، تخلیه چرک و از بین بردن عامل عفونت است. این کار معمولاً توسط دندانپزشک و با بیحسی موضعی انجام میشود. در کنار آن، ممکن است آنتیبیوتیک و دهانشویه ضدباکتری نیز تجویز شود. پس از درمان اولیه، کنترل بیماری زمینهای لثه یا برداشتن جسم خارجی ضروری است تا از بازگشت عفونت جلوگیری شود.
