غذا خوردن با پروتز تکه ای :
اگر دندانی از دست دادید، ممکن است منجر به آسیب یا پوسیدگی شود. در نتیجه در خوردن غذا و لذت بردن از آن رنج می برید. در حالی که بریج دندان می گذارید یا ایمپلنت، ممکن است احساس بهتری داشته باشید. خصوصا در مدل های دائمی آن، که برای برخی افراد هزینه بیشتری در بردارد.
پروتزهای تکه ای فضایی که بین دندان ها افتاده ترمیم می کند. از غذایی که می خورید، لذت می برید و اعتماد به نفس تان با این دندان ها بالاتر می رود. با وجود چنین مزیت های، باز هم ممکن است یکسری معایبی در دندان مصنوعی تکه ای دیده شود. مزه برخی غذاها تغییر می کند.
آموزش مرحلهبهمرحله تغذیه پروتز تکه ای: از غذاهای نرم تا سفرههای رنگین
برای اینکه لثههای شما دچار زخمهای دردناک نشوند و اعتماد به نفس خود را در جویدن از دست ندهید، باید یک رژیم تمرینی برای دهان خود در نظر بگیرید. این تمرینات دقیقاً مانند فیزیوتراپی پس از یک آسیب دیدگی است. شما باید پله پله پیش بروید:
- پله اول (روزهای اول تا پنجم): در این روزها فقط و فقط به سراغ غذاهای بسیار نرم و آبکی بروید. انواع سوپهای میکس شده، پوره سیبزمینی، حریره بادام، ماست، تخممرغ آبپز نرم و ماهی بخارپز بهترین گزینهها هستند. هدف در این مرحله، فقط عادت کردن زبان به حضور پروتز هنگام بلعیدن است، نه اعمال فشار سنگین برای جویدن.
- پله دوم (هفته دوم و سوم): حالا میتوانید غذاهایی که نیاز به جویدن ملایم دارند را وارد برنامه کنید. برنج کاملاً پخته شده، خورشهای نرم، ماکارونی، مرغ ریشریش شده و سبزیجات پخته. در این مرحله یک قانون طلایی وجود دارد: لقمهها را بسیار کوچک بردارید. هرچه لقمه کوچکتر باشد، کنترل آن توسط زبان در حضور پروتز راحتتر است.
- پله سوم (قانون جویدن دوطرفه): این مهمترین مهارتی است که باید یاد بگیرید. با دندانهای طبیعی، ما معمولاً عادت داریم غذا را در یک سمت دهان بجویم. اما اگر با پروتز تکهای فقط با یک سمت بجوید، پروتز مانند یک الاکلنگ عمل کرده و از سمت دیگر بلند میشود. باید یاد بگیرید لقمه را در دهان نصف کنید و همزمان در هر دو سمت چپ و راست فک بجوید تا فشار به صورت مساوی توزیع شده و پروتز در جای خود محکم بماند.
- پله چهارم (بازگشت به غذاهای محبوب با احتیاط): پس از گذشت یک ماه، لثههای شما کاملاً سفت و مقاوم شدهاند. حالا میتوانید کباب، میوههای سفتتر و نان را مصرف کنید. اما برای خوردن میوههایی مثل سیب، هرگز آنها را با دندانهای جلویی گاز نزنید (مخصوصاً اگر پروتز شما دندانهای جلویی را جایگزین کرده است). گاز زدن مستقیم باعث کنده شدن پروتز از جای خود میشود. میوهها و ساندویچها را با چاقو به قطعات کوچک برش دهید و با دندانهای عقبی بجوید.
حال درباره دندان مصنوعی تکه ای چقدر می دانید؟
این دندان های مصنوعی به عنوان یکی از ابزار ارتودنسی که در بهترین کلینیک دندانپزشکی غرب تهران انجام می شود،به بیمار ارائه می شوند. مثل هر ابزار دندانپزشکی دیگری، بسیاری اوایل استفاده آن احساس ناراحتی دارند، به خاطر بزاق دهان. اما مدتی بعد از استفاده، به آن ها عادت می کنند.
در صورتی که اخیرا دندان هایتان را کشیده اید، دندان مصنوعی تکه ای ممکن است لثه هایتان را حساس کند، تا زمانی که بهبود پیدا کند. زمانی که به این پروتزها عادت کردید، دیگر حتی کنارشان هم نمی گذارید.
معمولا دندان مصنوعی تکه ای چه ویژگی هایی دارد؟
در اکثر بیماران، ممکن است هفته طول بکشد که پروتز روی دهانشان بنشیند. بسیاری هم همان اولین بار مشکلی با پروتز ندارند. اما برخی مشکلاتی هست که ممکن است برای بیمار پیش بیاید :
- تشخیص مایعات سرد و گرم به سختی
- سختی در جویدن غذاها
- گاز زدن یکسری غذاهای خاص
در حال حاضر یک درک کلی از چالش های موجود در رابطه با دندان های مصنوعی می باشد. بد نیست مرحله به مرحله آن ها را بررسی کنیم :
اول : دوره تنظیم
خوردن غذا در روزهای اول با پروتزهای جدید عجیب نیست. در حقیقت، اولین بار که آن ها را استفاده می کنید، ممکن است موقع غذا خوردن مشکل ایجاد کنند. در ضمن ممکن است تکه های غذا بین دندان ها و زیر پروتزها گیر کند. در اوایل استفاده از این پروتزها، بهتر است غذاهای نرم بخورید، مثل سوپ، پاستا، ماهی، و غیره.
دوم : چطور با دندان های مصنوعی گاز بزنید
دندان های مصنوعی برای پرکردن فضای بین دندان هایتان می تواند استفاده شود. اگر که تکه ای است، برای پرکردن فضای دندان های جلویی بسیار مناسب است. با این وجود، باید گاز زدن بخشی از غذاها را هم یاد بگیرید و عادت کنید. پس سعی کنید غذاها یا مواد خوراکی که چسبناک هستند را مصرف نکنید.
سوم : چرا باید یکسری غذاهای خاصی را نخورید
بعد از استفاده از پروتزهای تکه ای، مطمئن می شوید که بسیاری از غذاهایی که می خوردید فقط مخصوص دندان های طبیعی بوده اند. با این حال، توصیه می شود سراغ غذاهایی نروید که برایتان دردسر درست کندن. علاوه بر سبزیجات خام، ذرت، و سیب هم جز مواد غذایی هستند که بهتر است نخورید یا به صورت پوره بخورید.
این غذاها هم نخورید بهتر است :
- کره بادام زمینی و کارامل
- آب نبات های سفت و سخت
- استیک
- دنده
پروتز تکهای در حین جویدن دقیقاً چگونه عمل میکند؟
برای اینکه بدانید چگونه باید با دندان جدیدتان غذا بخورید، اول باید مکانیزم آن را بشناسید. وقتی شما با دندانهای طبیعی خود غذا میجوید، نیروی فک مستقیماً از طریق ریشه دندان به استخوان منتقل میشود. اما پروتز تکهای ریشه ندارد. این وسیله، قطعهای است که بخش پایهای آن (که شبیه لثه است) روی بافت نرم لثه شما مینشیند و بخشهای فلزی یا الاستیک آن (گیرهها) به دندانهای طبیعی باقیمانده متصل میشوند تا ثبات ایجاد کنند.
هنگامی که شما یک لقمه غذا را گاز میزنید یا میجوید، فشاری که فک شما وارد میکند، از طریق دندانهای مصنوعیِ روی پروتز، به لثه زیر آن و همچنین به دندانهای پایهای که گیرهها دور آنها قرار دارند، منتقل میشود. اگر این نیرو به صورت متعادل و درست پخش نشود، لثه شما دچار التهاب شده و احساس درد خواهید کرد.
به همین دلیل است که دندانپزشک در جلسات قالبگیری، زمان زیادی را صرف تنظیم دقیقِ نحوه روی هم قرار گرفتن فک بالا و پایین (اکلوژن) میکند. یک پروتز خوشساخت، نیروها را به گونهای پخش میکند که شما کمترین فشار متمرکز را روی یک نقطه از لثه احساس کنید. بنابراین، کلید اصلیِ راحتی در غذا خوردن، طراحی بینقص پروتز و سپس یادگیری نحوه صحیح جویدن توسط خود شماست.
خط قرمزهای تغذیهای: چه غذاهایی با پروتز تکهای ممنوع هستند؟
با وجود اینکه پس از دوره سازگاری شما میتوانید از بیشتر غذاها لذت ببرید، اما چند استثنای مهم وجود دارد که برای حفظ سلامت پروتز و دندانهای پایه شما باید رعایت شوند. پروتز شما هر چقدر هم که محکم باشد، باز هم یک دندان طبیعی با ریشه عمیق در استخوان نیست.
- غذاهای به شدت چسبناک: تافیها، کارامل، گز، سوهان و آدامسهای سفت، دشمنان اصلی پروتز شما هستند. این مواد به دندانهای مصنوعی میچسبند و در هنگام باز کردن دهان، پروتز را با قدرت از روی لثه بلند میکنند. همچنین پاک کردن این مواد چسبناک از لابهلای گیرههای فلزی کار بسیار دشواری است.
- غذاهای بسیار سفت و شکننده: شکستن تخمه، جویدن یخ، خوردن آبنباتهای سفت و تهدیگهای بسیار خشک میتواند باعث ترک خوردن پایه آکریلی (پلاستیکی) پروتز یا حتی شکستن دندانهای مصنوعی روی آن شود.
- گوشتهای بسیار سفت و استخواندار: جویدن گوشتهایی که به خوبی پخته نشدهاند، نیاز به نیروی برشی شدیدی دارد که لثه زیر پروتز توان تحمل آن را ندارد. همچنین مراقب غضروفها و استخوانهای ریز در غذا باشید تا زیر پروتز گیر نکنند.
مقایسه عملکرد انواع پروتز تکهای در هنگام غذا خوردن
دانستن این نکته ضروری است که همه پروتزهای تکهای شبیه هم نیستند و جنس آنها تاثیر مستقیمی روی تجربه غذا خوردن شما و البته هزینه نهایی دارد. برای اینکه بتوانید با دید بازتری تصمیم بگیرید، ویژگیهای این مواد را در جدول زیر مقایسه کردهایم. لازم به ذکر است که تمامی این مدلها در طرح دندانپزشکی اقساطی ما قابل اجرا هستند تا شما بدون نگرانی از قیمت، بهترین گزینه را متناسب با نیاز خود انتخاب کنید.
| جنس پروتز تکهای | میزان ثبات در حین جویدن غذاهای سفت | راحتی لثه و انتقال حس دما (گرما و سرما) | شرایط استفاده در طرح اقساطی |
|---|---|---|---|
| پروتز آکریلی (پلاستیک فشرده) | ثبات متوسط. به دلیل حجم بیشتر، ممکن است در غذاهای سفت کمی جابجا شود. | حجم زیادی در دهان اشغال میکند و حس دمای غذا را به خوبی به لثه منتقل نمیکند. | بسیار مقرونبهصرفه. مناسب برای اقساط کوتاهمدت با پیشپرداخت پایین. |
| پروتز کرومکبالت (پایه فلزی) | بالاترین میزان ثبات. به دلیل گیرههای فلزی دقیق، محکمترین گزینه برای جویدن است. | بسیار نازک و ظریف است. دمای غذا را به خوبی منتقل کرده و حس طبیعیتری میدهد. | گزینه ایدهآل و ماندگار. قابل پرداخت با اقساط بلندمدت برای رفع فشار مالی. |
| پروتز فلکسیبل (ژلهای / والپلاست) | ثبات خوب در غذاهای نرم، اما در برابر فشارهای بسیار سنگین کمی انعطاف نشان میدهد. | بسیار سبک است و گیره فلزی ندارد (زیبایی بالا)، اما پوشش روی لثه نسبتاً ضخیم است. | گزینهای محبوب برای دندانهای جلویی. امکان تنظیم اقساط منعطف با چک معتبر. |
جمعبندی: صبوری امروز، لذت فردا در کنار همیاری ما
از دست دادن دندانها نباید نقطه پایانی بر لذتهای ساده اما مهم زندگی، مانند چشیدن طعم یک غذای لذیذ در کنار خانواده باشد. پروتزهای تکهای ابزارهای درمانی قدرتمندی هستند که با طراحی دقیق و مهندسی شده، به شما کمک میکنند تا این بخش مهم از کیفیت زندگی خود را پس بگیرید.
همانطور که در این مقاله بررسی کردیم، موفقیت در غذا خوردن با این پروتزها نیازمند گذراندن یک دوره کوتاه سازگاری، شروع کردن با غذاهای نرم، یادگیری تکنیک جویدن دوطرفه و رعایت دقیق بهداشت پس از هر وعده غذایی است. به یاد داشته باشید که فک و عضلات شما توانایی شگفتانگیزی در تطبیق با شرایط جدید دارند؛ فقط کافی است در هفتههای اول صبور باشید و با دهان خود مهربانتر رفتار کنید.
پرسشهای متداول بیماران درباره تغذیه با دندان پارسیل
من دندانهای جلوییام را از دست دادهام؛ آیا میتوانم با پروتز ساندویچ گاز بزنم؟
صادقانه بگوییم، گاز زدن مستقیم غذاهای سفت مانند ساندویچهای حجیم یا سیب درسته با پروتزهای تکهای جلویی توصیه نمیشود. این کار نیروی اهرمی شدیدی ایجاد کرده و پروتز را از سمت عقب بلند میکند. بهترین و ایمنترین روش این است که ساندویچ یا میوه را با دست تکه کنید یا با چاقو برش بزنید و از دندانهای عقبی برای جویدن استفاده کنید تا پروتز شما آسیب نبیند.
آیا غذا خوردن در روزهای اول باعث زخم شدن لثه میشود؟ اگر زخم شد چه کار کنم؟
ایجاد نقاط فشار یا قرمزی روی لثه در روزهای ابتدایی کاملاً طبیعی و بسیار شایع است. اگر احساس درد کردید، به جای تحمل کردن آن، پروتز را از دهان خارج کرده و با آب نمک ولرم دهانشویه کنید. اما هرگز سعی نکنید خودتان پروتز را با سوهان یا ابزار دیگر دستکاری کنید. در اسرع وقت به کلینیک مراجعه کنید؛ دندانپزشک با ابزارهای مخصوص، آن نقطه از پروتز که فشار اضافی وارد میکند را در عرض چند دقیقه تنظیم کرده و درد شما کاملاً برطرف میشود.
هزینه ساخت پروتز تکهای چقدر است و آیا اقساط شما شامل پروتزهای باکیفیت هم میشود؟
هزینه نهایی بستگی به تعداد دندانهای از دست رفته و جنس مواد انتخابی (آکریلی، فلزی یا ژلهای) دارد. اما نگران نباشید؛ در کلینیک ما در غرب تهران، شرایط دندانپزشکی اقساطی دقیقاً برای همین منظور طراحی شده است. شما میتوانید باکیفیتترین پروتزهای کرومکبالت اروپایی را انتخاب کنید و هزینه آن را با یک پیشپرداخت معقول و مابقی را در قالب چکهای ماهانه پرداخت نمایید. سلامت شما نباید فدای محدودیتهای مالی شود.
2 پاسخ
چرا وقتی غذا میخورم حس میکنم پروتزم در دهانم جابجا میشود؟
جابجا شدن پروتز در حین جویدن معمولاً دو دلیل اصلی دارد. اول اینکه ممکن است هنوز مهارت «جویدن همزمان دوطرفه» را یاد نگرفته باشید و با جویدن در یک سمت، سمت دیگر را از جا بلند میکنید. دلیل دوم میتواند شل شدن گیرههای فلزی در گذر زمان باشد. اگر با رعایت جویدن دوطرفه همچنان مشکل پابرجا بود، برای یک ویزیت کوتاه به کلینیک مراجعه کنید تا گیرهها مجدداً با دقت سفت و تنظیم شوند.