استفاده طولانیمدت از دندان مصنوعی یا وارد شدن فشار و ضربه به آن میتواند به مرور زمان باعث ایجاد ترک، شکستگی، لق شدن یا تغییر وضعیت پروتز شود. این مشکلات علاوه بر کاهش زیبایی ممکن است هنگام غذا خوردن و صحبت کردن نیز احساس ناراحتی ایجاد کنند. در چنین شرایطی ترمیم دندان مصنوعی میتواند راهکاری مناسب برای بازگرداندن عملکرد و وضعیت مطلوب پروتز باشد البته نوع و امکان انجام ترمیم باید پس از بررسی دقیق میزان آسیب توسط دندانپزشک مشخص شود.
چه مشکلاتی با ترمیم دندان مصنوعی قابل برطرف شدن هستند؟
دندان مصنوعی در اثر استفاده مداوم، فشارهای ناشی از جویدن، ضربه، افتادن یا حتی تغییرات تدریجی بافتهای دهان ممکن است دچار آسیب یا کاهش عملکرد شود. همه این مشکلات به معنای نیاز قطعی به تعویض کامل پروتز نیستند و در بسیاری از موارد میتوان با بررسی دندانپزشک و انتخاب روش مناسب وضعیت دندان مصنوعی را اصلاح کرد. نوع آسیب، جنس پروتز، میزان فرسودگی و وضعیت لثه و استخوان فک از عواملی هستند که تعیین میکنند ترمیم امکانپذیر است یا ساخت پروتز جدید گزینه مناسبتری خواهد بود.
شکستگی پایه دندان مصنوعی:
شکستگی پایه یکی از رایجترین مشکلاتی است که ممکن است در دندانهای مصنوعی متحرک ایجاد شود. پایه پروتز معمولاً از مواد رزینی ساخته شده و در اثر افتادن از ارتفاع، وارد شدن فشار زیاد، استفاده طولانیمدت یا ضعیف شدن ساختار پروتز ممکن است ترک بخورد یا به دو قسمت تقسیم شود. در برخی موارد اگر قطعات شکسته بهخوبی در کنار یکدیگر قرار بگیرند و سایر قسمتهای پروتز سالم باشند امکان ترمیم پایه وجود دارد. دندانپزشک یا تکنسین لابراتوار ابتدا وضعیت شکستگی و تطابق قطعات را بررسی کرده و سپس با استفاده از مواد مخصوص قسمت آسیبدیده را بازسازی میکند.
ترک خوردن دندان مصنوعی:
گاهی آسیب به شکل شکستگی کامل ظاهر نمیشود و فقط یک ترک روی پایه یا بخشهای مختلف پروتز ایجاد میشود. ترکهای کوچک ممکن است در ابتدا مشکل جدی ایجاد نکنند اما ادامه استفاده از دندان مصنوعی آسیبدیده میتواند باعث گسترش ترک و در نهایت شکستگی کامل آن شود. در صورتی که ساختار اصلی پروتز سالم باشد ترمیم ترک میتواند از پیشرفت آسیب جلوگیری کند. البته تشخیص عمق ترک اهمیت زیادی دارد زیرا ترکهای سطحی و محدود شرایط متفاوتی با ترکهای عمیق یا چند شاخه دارند. بنابراین بهتر است به محض مشاهده ترک پروتز بررسی شود و فرد از ترمیمهای خانگی یا استفاده از چسبهای معمولی خودداری کند.
شکستن یا جدا شدن یکی از دندانهای مصنوعی:
یکی دیگر از مشکلاتی که در پروتزهای متحرک دیده میشود شکستن، ترک خوردن یا جدا شدن یک دندان مصنوعی از پایه است. این اتفاق ممکن است بر اثر جویدن مواد غذایی بسیار سفت، ضربه یا ضعیف شدن اتصال دندان به پایه رخ دهد. اگر پایه پروتز سالم باشد و فضای مربوط به دندان آسیبدیده شرایط مناسبی داشته باشد در بسیاری از موارد میتوان همان دندان را دوباره روی پروتز نصب کرد یا دندان جدیدی با شکل و رنگ مناسب جایگزین آن کرد. این نوع ترمیم علاوه بر بازگرداندن ظاهر دندان مصنوعی به بهبود عملکرد جویدن نیز کمک میکند و معمولاً نسبت به ساخت یک پروتز کامل جدید، درمان محدودتری محسوب میشود.
لق شدن دندان مصنوعی:
لق شدن پروتز یکی از مشکلاتی است که بسیاری از استفادهکنندگان دندان مصنوعی با آن مواجه میشوند. این وضعیت ممکن است به دلیل تغییر شکل طبیعی لثه و استخوان فک، فرسودگی پایه، کاهش تطابق پروتز با بافت دهان یا تغییرات ایجادشده در ساختار دهان اتفاق بیفتد. در بعضی موارد میتوان با اصلاح یا بازسازی سطح داخلی پروتز میزان تطابق آن با لثه را بهتر کرد. این کار که بسته به شرایط ممکن است به صورت ریلاین یا روشهای مشابه انجام شود میتواند ثبات پروتز را افزایش دهد. با این حال اگر لق شدن به دلیل فرسودگی شدید یا تغییرات گسترده فک باشد ترمیم ساده ممکن است کافی نباشد.
انواع روش های ترمیم دندان مصنوعی کدامند؟
ترمیم دندان مصنوعی با توجه به نوع پروتز و میزان آسیب با تکنیکهای مختلفی انجام میشود. انتخاب روش مناسب فقط به ظاهر آسیب بستگی ندارد و عواملی مانند استحکام پایه، نحوه قرارگیری پروتز روی لثه، وضعیت دندانهای مصنوعی و میزان فرسودگی آن نیز بررسی میشود. برخی روشها برای تعمیر شکستگی و ترک کاربرد دارند در حالی که برخی دیگر با هدف بهبود تطابق پروتز با لثه یا بازسازی بخشهای فرسوده انجام میشوند. مهمترین روشهای تخصصی مورد استفاده عبارتاند از.
ترمیم با رزین اکریلیک: رزین اکریلیک یکی از مواد رایج برای تعمیر بسیاری از پروتزهای متحرک است. در این روش قسمت آسیبدیده آمادهسازی میشود و فضای ایجاد شده با رزین مخصوص بازسازی میگردد. پس از سخت شدن ماده سطح ترمیمشده تراش و پالیش میشود تا شکل و صافی مناسبی پیدا کند. این روش میتواند برای ترمیم برخی شکستگیها و ترکهای پایه پروتز مورد استفاده قرار گیرد.
ترمیم حرارتی در لابراتوار: در برخی موارد ترمیم دندان مصنوعی در لابراتوار و با استفاده از فرآیندهای حرارتی انجام میشود. در این تکنیک پروتز یا بخش آسیبدیده در شرایط کنترلشده تحت فرآیند پلیمریزاسیون قرار میگیرد تا ماده ترمیمی استحکام مناسبی پیدا کند. مزیت این روش امکان کنترل دقیقتر مراحل ترمیم و پرداخت نهایی است و برای برخی شکستگیهای پایه پروتز گزینه مناسبی محسوب میشود.
ترمیم با رزین خودپخت: رزینهای خودپخت یا اتو پلیمریزه نیز برای برخی تعمیرات پروتز به کار میروند. این مواد بدون نیاز به فرآیند حرارتی گسترده سخت میشوند و میتوانند برای تعمیرات مشخص و محدود مورد استفاده قرار بگیرند. انتخاب این روش به نوع شکستگی محل آسیب و شرایط پروتز بستگی دارد.
مراقبت های بعد از ترمیم دندان مصنوعی
رعایت مراقبتهای بعد از ترمیم دندان مصنوعی اهمیت زیادی دارد زیرا پروتز ترمیمشده برای حفظ استحکام، تطابق مناسب و عملکرد مطلوب به مراقبت صحیح نیاز دارد. همچنین در روزهای ابتدایی بهتر است نحوه استفاده از پروتز با دقت بیشتری باشد تا در صورت وجود هرگونه مشکل در ترمیم یا تغییر در نحوه قرارگیری آن امکان اصلاح سریع فراهم شود. مهمترین مراقبتها عبارتاند از.
در ساعات ابتدایی فشار زیادی به پروتز وارد نکنید: اگر دندان مصنوعی بهتازگی ترمیم شده است بهتر است در ساعات اولیه از وارد کردن فشار شدید به آن خودداری کنید. جویدن مواد غذایی بسیار سفت یا چسبناک میتواند به قسمت ترمیمشده فشار وارد کند و در برخی موارد باعث آسیب مجدد شود.
غذاهای نرمتر مصرف کنید: در روزهای اول انتخاب غذاهای نرم و نسبتاً راحت برای جویدن میتواند فشار واردشده به پروتز را کاهش دهد. بهتر است مواد غذایی بسیار سفت، خشک یا چسبناک تا زمان اطمینان از عملکرد مناسب دندان مصنوعی محدود شوند.
دندان مصنوعی را روزانه تمیز کنید: پروتز باید بهصورت منظم تمیز شود تا بقایای غذا، پلاک و رسوبات روی آن تجمع پیدا نکنند. برای تمیز کردن از مسواک مخصوص دندان مصنوعی یا ابزار توصیهشده توسط دندانپزشک استفاده کنید و از روشهایی که ممکن است سطح پروتز یا قسمت ترمیمشده را خراش دهند پرهیز کنید.
از آب بسیار داغ استفاده نکنید: قرار دادن دندان مصنوعی در آب جوش یا آب بسیار داغ میتواند باعث تغییر شکل بعضی از پروتزها شود. برای شستوشو و نگهداری پروتز بهتر است از آب با دمای مناسب استفاده شود و دستورالعمل دندانپزشک یا سازنده پروتز رعایت شود.
ترمیم دندان مصنوعی چگونه انجام می شود؟
ترمیم دندان مصنوعی یک فرایند مرحلهای است که با بررسی دقیق پروتز و تشخیص علت آسیب شروع میشود. هدف این کار فقط برطرف کردن شکستگی یا ترک نیست بلکه باید بعد از ترمیم، دندان مصنوعی دوباره از نظر استحکام، تطابق با لثه، نحوه قرارگیری دندانها و راحتی هنگام جویدن و صحبت کردن وضعیت مناسبی داشته باشد. مراحل معمول ترمیم به این صورت است.
بررسی وضعیت دندان مصنوعی: ابتدا دندانپزشک پروتز را از نظر نوع آسیب، محل شکستگی، ترک، تغییر شکل، فرسودگی پایه و وضعیت دندانهای مصنوعی بررسی میکند. در این مرحله مشخص میشود که پروتز قابلیت ترمیم دارد یا ساخت یک نمونه جدید انتخاب مناسبتری است.
بررسی وضعیت لثه و فک: تنها بررسی خود پروتز کافی نیست. تغییرات لثه و استخوان فک میتوانند باعث لق شدن یا عدم تطابق دندان مصنوعی شوند. به همین دلیل وضعیت بافتهای دهان نیز بررسی میشود تا مشخص شود آیا بعد از تعمیر، پروتز همچنان بهدرستی روی فک قرار خواهد گرفت یا به اصلاحات بیشتری نیاز دارد.
تطبیق قطعات شکسته: اگر پروتز شکسته باشد قطعات آن در موقعیت صحیح کنار یکدیگر قرار داده میشوند. این مرحله اهمیت زیادی دارد زیرا اگر قطعات با زاویه یا موقعیت نادرست به هم متصل شوند شکل پروتز و نحوه قرارگیری دندانها در دهان ممکن است تغییر کند.
استفاده از ماده ترمیمی مناسب: پس از آمادهسازی ماده مناسب برای ترمیم به ناحیه آسیبدیده اضافه میشود. در پروتزهای آکریلیکی رزینهای مخصوص میتوانند برای بازسازی قسمتهای آسیبدیده مورد استفاده قرار گیرند. روش پخت و سخت شدن ماده نیز بر اساس نوع ماده و تکنیک انتخابشده متفاوت است.
تفاوت ترمیم دندان مصنوعی با ساخت دندان مصنوعی جدید
| معیار | ترمیم دندان مصنوعی | ساخت دندان مصنوعی جدید |
|---|---|---|
| هدف | رفع آسیب و حفظ پروتز موجود | جایگزینی پروتز فرسوده یا نامناسب |
| مناسب برای | ترک، شکستگی یا آسیبهای محدود | فرسودگی شدید یا آسیب گسترده |
| زمان انجام | معمولاً کوتاهتر | معمولاً زمانبرتر |
| هزینه | معمولاً کمتر | معمولاً بیشتر |
| عمر پروتز | افزایش عمر پروتز فعلی | ایجاد یک پروتز کاملاً جدید |
| نتیجه | حفظ ساختار اصلی دندان مصنوعی | اصلاح کامل شکل و تطابق با شرایط فعلی دهان |
اگر دندان مصنوعی شما دچار شکستگی، ترک یا لق شدن شده است پیش از تصمیم برای تعویض کامل پروتز بهتر است امکان ترمیم آن توسط دندانپزشک بررسی شود. دندان پزشکی مهر پارسه میتواند با ارزیابی وضعیت پروتز و بافتهای دهان مناسبترین روش را برای ترمیم یا در صورت نیاز ساخت پروتز جدید مشخص کند. برای مثال، آقای ۶۲ سالهای با شکایت از شکستگی بخشی از دندان مصنوعی و ناراحتی هنگام جویدن به دندانپزشکی مهر پارسه مراجعه کرد.
پس از بررسی پروتز مشخص شد پایه دندان مصنوعی قابلیت ترمیم دارد و نیازی به ساخت پروتز جدید نیست. قسمت آسیبدیده ترمیم شد و پس از تنظیم و پالیش نهایی نحوه قرارگیری پروتز نیز بررسی شد تا فشار نامناسب هنگام جویدن ایجاد نشود. این نمونه نشان میدهد که در صورت تشخیص بهموقع برخی آسیبهای دندان مصنوعی را میتوان بدون تعویض کامل پروتز برطرف کرد.
جمع بندی
ترمیم دندان مصنوعی راهکاری کاربردی برای برطرف کردن بسیاری از آسیبهای پروتز و افزایش مدت استفاده از آن است و میتواند مشکلاتی مانند شکستگی، ترک، جدا شدن دندانها، لق شدن و کاهش تطابق با لثه را تا حد زیادی اصلاح کند.
روش ترمیم با توجه به نوع پروتز و میزان آسیب از تعمیر با رزین و ریلاین گرفته تا ریبیس، تعویض دندان مصنوعی و تنظیم تماس دندانها متفاوت است. با این حال، هر پروتزی قابلیت ترمیم ندارد و در صورت فرسودگی شدید یا آسیب گسترده ساخت دندان مصنوعی جدید ممکن است انتخاب مناسبتری باشد. رعایت مراقبتهای بعد از ترمیم و مراجعه برای بررسیهای دورهای نیز به حفظ عملکرد و افزایش طول عمر پروتز کمک میکند.
سوالات متداول ترمیم دندان مصنوعی
ترمیم دندان مصنوعی چقدر زمان میبرد؟
مدت زمان ترمیم به نوع آسیب و روش مورد استفاده بستگی دارد. برخی تعمیرات ساده در مدت کوتاهی انجام میشوند اما ترمیمهای پیچیدهتر یا مواردی که به کار لابراتوار نیاز دارند ممکن است زمان بیشتری نیاز داشته باشند.
آیا میتوان دندان مصنوعی را در خانه تعمیر کرد؟
استفاده از چسبهای معمولی، حرارت یا ابزارهای خانگی میتواند به پروتز آسیب بیشتری وارد کند و حتی ترمیم تخصصی آن را دشوارتر کند.
آیا بعد از ترمیم دندان مصنوعی امکان ایجاد درد وجود دارد؟
ممکن است پروتز پس از ترمیم به تنظیم جزئی نیاز داشته باشد بهخصوص اگر نحوه قرارگیری یا تماس آن با لثه تغییر کرده باشد. در صورت ایجاد درد مداوم، زخم یا فشار موضعی بهتر است پروتز توسط دندانپزشک بررسی و تنظیم شود.





